Spontan Koroner Arter Diseksiyonu: Güncel Kavramlar ve Klinik Yönetim

Spontan koroner arter diseksiyonu (SKAD), çoğunlukla üreme çağındaki kadınlar dahil olmak üzere kadınları etkileyen, aterosklerotik olmayan ve iyatrojenik olmayan bir akut koroner sendrom (AKS) nedenidir. Aterosklerotik koroner hastalık olarak yanlış değerlendirilmesi, uygunsuz girişimlere ve antitrombotik tedaviye yol açabilir. Bu anlatısal derleme, SKAD’ın tanısı, akut yönetimi ve uzun dönem bakımına yönelik yapılandırılmış ve klinik odaklı bir genel bakış sunmak amacıyla Temmuz 2026’ya kadar yayımlanan uzlaşı raporlarını, kayıt verilerini ve gözlemsel çalışmaları özetlemektedir. Önerilerin çoğu gözlemsel çalışmalar veya kayıt düzeyindeki kanıtlara dayanmaktadır; randomize çalışma verileri halen sınırlıdır. Literatürün anlatısal bir derlemesi MEDLINE/PubMed, EMBASE ve Cochrane Library kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Arama terimleri arasında "spontaneous coronary artery dissection", "SCAD", "fibromuscular dysplasia", "intramural hematoma" ve ilişkili terimler yer almıştır. Arama zamanla sınırlandırılmamış, ancak Temmuz 2026’ya kadar güncellenmiştir. Kılavuz belgeleri, uzlaşı raporları, kayıt çalışmaları, sistematik derlemeler ve özgün kohort çalışmalarına öncelik verilmiştir. Bu derleme, SKAD paternlerinin anjiyografik olarak tanınmasını ve belirsiz olgularda intravasküler görüntülemenin seçici kullanımını vurgulamaktadır. Hemodinamik olarak stabil, distal koroner akımı korunmuş ve devam eden iskemiye ilişkin objektif kanıt bulunmayan hastalarda, yüksek spontan iyileşme oranları ve iyatrojenik diseksiyon riski nedeniyle konservatif yönetim stratejisi tercih edilmektedir. Devam eden iskemi veya hemodinamik bozulma bulunan seçilmiş yüksek riskli hastalarda revaskülarizasyon düşünülebilir. Uzun dönem bakım; bireyselleştirilmiş antiplatelet tedavisi, beta bloker kullanımı, ekstrakoroner arteriyopati taraması, kardiyak rehabilitasyon ve gebelik ile tetikleyici faktörlerden kaçınmaya yönelik danışmanlığı içermektedir. Bu derleme, SKAD tanısı ve yönetimi için klinik olarak uygulanabilir bir çerçeve sunarken antitrombotik stratejiler, nüks öngörüsü ve ekstrakoroner tarama konularındaki devam eden kanıt eksikliklerini de vurgulamaktadır.

Anahtar Kelimeler: Koroner anjiyografi, fibromüsküler displazi, intravasküler görüntüleme, revaskülarizasyon, spontan koroner arter diseksiyonu.